Antarktyka

Antarktyda jest kontynentem naj­zimniejszym i najsilniej odizolowa­nym od pozostałych. Wywiera ogromny wpływ na klimat całej kuli ziemskiej. Mimo niskich tem­peratur panujących w tym rejonie, w morzach Antarktyki spotkać można wiele żywych organizmów.

Obszar Antarktydy stanowi około 9% całko­witej powierzchni lądu na Ziemi. Aż 98% kontynentu pokryte jest płytą lodową, któ­rej grubość osiąga do 4,8 km. Te masy lodu zawie­rają aż 70% światowych zasobów słodkiej wody.

Targana wiatrami i niedostępna Antarktyda zo­stała odkryta dopiero w 1820 r. przez F.F. Bellings-hausena i M.P. Łazariewa. Kamieniem milowym w badaniu Antarktydy była podjęta w latach 1897-99 wyprawa na statku Belgica z udziałem polskich uczonych Henryka Arctowskiego i Antoniego Dobrowolskiego, której członkowie jako pierwsi zimowali na Antarktydzie.

Prawdziwe zainteresowanie opinii publicznej wzbudziła Antarktyda w związku ze słynnym wyścigiem do bieguna południowego, wygranym 14 grudnia 1911 r. przez norweską wyprawę dowo­dzoną przez Roalda Amundsena. Rywalizujący z nimi Brytyjczycy pod wodzą kapitana Roberta Scotta dotarli tam dopiero 5 tygodni później. Nor­wegowie szczęśliwie powrócili do domu, natomiast wszyscy członkowie 8-osobowej brytyjskiej wypra­wy Roberta Scotta zginęli w drodze powrotnej.

Później podjęto próby dotarcia do Antarktydy za pomocą samolotów. Pierwszy lot nad biegunem południowym wykonał w 1928 roku G.H. Wilkins. W 1929 roku oficer marynarki Stanów Zjedno­czonych Richard Byrd również przeleciał samolo­tem nad biegunem południowym. Powrócił tu w latach trzydziestych, by zebrać informacje o po­krywie lodowej, polu magnetycznym Ziemi, wa­runkach pogodowych i budowie geologicznej.